Την Κυριακή 10 Μαϊου εκατοντάδες εργαζόμενοι τίμησαν τον ηρωικό αγώνα των καπνεργατών και χιλιάδων άλλων εργατών της Θεσσαλονίκης, που δολοφονήθηκαν άνανδρα από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του αστικού κράτους και οι οποίοι έγραψαν με το αίμα τους μια από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας του εργατικού κινήματος της πόλης αλλά και της ολόκληρης της Ελλάδας, συμμετέχοντας στον ιστορικό περίπατο για τον ματωμένο Μάη του '36 που οργάνωσε το ΠΑΜΕ.
Ο ιστορικός περίπατος είχε ως αφετηρία την Πλατεία Ελευθερίας, ως πρώτη στάση το μνημείο του Καπνεργάτη (Εγνατίας και Βενιζέλου), δεύτερη στάση στην συμβολή των οδών Συγγρού και Πτολεμαίων, επόμενη στάση στην συμβολή των οδών Ιουστινιανού με Ίωνος Δραγούμη, στάση στην Αγίου Δημητρίου έξω από το Υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης, και κατέληξε στο πάρκο μπροστά στο κτίριο που στεγάζει σήμερα το Εργατικό Κέντρο της Θεσσαλονίκης. Σε κάθε στάση υπήρχαν αναρτημένα μπάνερ με ανάλογες φωτογραφίες, ενώ ο Κώστας Τζιάρας ιστορικός, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ που ειδικεύεται στην κοινωνική ιστορία, εξιστορούσε τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο συγκεκριμένο σημείο.
Η πλατεία Ελευθερίας (πλατεία Ολύμπου έως το 1908) επιλέχθηκε ως αφετηρία του περίπατου γιατί εκτός του ότι είναι μια από τις πιο σημαντικές πλατείες της Θεσσαλονίκης, είναι και η πλατεία των μεγάλων συγκεντρώσεων ως τα μέσα του εικοστού αιώνα, και είναι εκεί που κατέληξε η μεγάλη διαδήλωση του Μάη του ’36 μετά το αιματοκύλισμα και μετά την ταφή των νεκρών της προηγούμενης μέρας στα εβραϊκά μνήματα και τα νεκροταφεία της Ευαγγελίστριας.
Εκεί ο Γιάννης Κουρμούλης, μέλος της Γραμματείας του ΠΑΜΕ και του ΓΣ της ΑΔΕΔΥ καλωσόρισε τους εργαζόμενους που ταξίδεψαν από την Αθήνα, τον Βόλο, τα Τρίκαλα, την Κοζάνη, την Πάτρα, τη Νάουσα και άλλες περιοχές της Ελλάδας τονίζοντας μεταξύ άλλων «(…) Επιδιώκουμε, και με αυτή την πρωτοβουλία, να γίνει γνωστή η ιστορία των αγώνων της εργατικής τάξης της πόλης μας και της ευρύτερης περιοχής, να φέρουμε στο σήμερα τα διδάγματα αυτών των συγκλονιστικών στιγμών, να τα αντιστοιχίσουμε στα καθήκοντα που καλείται να εκπληρώσει το Εργατικό Συνδικαλιστικό Κίνημα στις τρέχουσες συνθήκες και εξελίξεις. (,,,) Τιμάμε και εμπνεόμαστε από τον ηρωικό αγώνα των εργατών της Θεσσαλονίκης τον Μάη του 1936. Κρατάμε ζωντανή τη φλόγα της θυσίας τους. Διδασκόμαστε από την ιστορία και βαδίζουμε στα βήματα τους για την ανατροπή του βάρβαρου συστήματος των κερδών και της εκμετάλλευσης, που γεννά τον φασισμό και τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους».
Η πρώτη στάση έγινε στο μνημείο του Καπνεργάτη στην συμβολή των οδών Βενιζέλου και Εγνατίας όπου είχαν πέσει οι περισσότεροι νεκροί εργάτες. Εκεί υλοποιήθηκε το σχέδιο της καταστολής, το μακελειό δηλαδή του λαού της πόλης στις 9 Μάη. Κατά μία επίσημη καταγραφή οι νεκροί ήταν 13 αλλά σύμφωνα με άλλες μαρτυρίες ήταν περισσότεροι γιατί η αστυνομία έθαψε κρυφά αρκετούς από αυτούς πράγμα που ενισχύεται και από το γεγονός ότι πολλοί από τους συγγενείς έψαχναν μάταια να βρουν τους δικούς τους. Ο Ριζοσπάστης πάντως έκανε αναφορά για 30 νεκρούς.
Ο Γιάννης Κουρμούλης αναφερόμενος στην ιστορία του μνημείου είπε ότι «Το ΕΚΘ, τιμώντας τους νεκρούς του Μάη του '36, στις αρχές της δεκαετίας του 1980 τοποθέτησε μικρή μαρμάρινη στήλη. Το 1996, με πρωτοβουλία των εκλεγμένων στη Διοίκηση του ΕΚΘ με τον συνδυασμό "Εργατική Ενότητα", αποφασίστηκε η ανέγερση μνημείου προς τιμή των νεκρών του Μάη του '36. Η πλειοψηφία της Διοίκησης του ΕΚΘ, επικαλέστηκε την έλλειψη οικονομικών όμως τα Σωματεία κατάφεραν να συγκεντρώσουν το απαιτούμενο ποσό. Παρά τις διαφωνίες και τις κωλυσιεργίες συνδικαλιστών του Δήμου και άλλων υπηρεσιών, η "Εργατική Ενότητα" τοποθέτησε το μνημείο την 1η Μάη του 1997» δίνοντας και την υπόσχεση «σήμερα, μετά και την κατασκευή της στάσης του Μετρό, τα σωματεία θα διεκδικήσουμε από τους αρμόδιους φορείς το μνημείο να αναδειχθεί με τον τρόπο που του αρμόζει, με καλύτερο φωτισμό και ότι άλλο χρειάζεται. Επίσης 90 χρόνια από τον ηρωικό Μάη θα βάλουμε θέμα να μετονομαστεί η στάση του Μετρό σε στάση "Μάη 36"».
Στη συνέχεια, κατατέθηκε στεφάνι στο μνημείο από τους Γιώργο Πέρρο και Βέτα Πανουτσάκου εκ μέρους της Γραμματείας του ΠΑΜΕ. Οι συγκεντρωμένοι, τήρησαν ενός λεπτού σιγή και τραγούδησαν τη Διεθνή με υψωμένες τις γροθιές τους.
Η δεύτερη κατά σειρά στάση έγινε στη διασταύρωση των οδών Συγγρού και Πτολεμαίων. Εδώ μέσα στο χαλασμό που προκάλεσαν οι πυροβολισμοί των χωροφυλάκων, των ασφαλίτων αλλά και των φασιστών της ΕΕΕ μετά από διαταγή του αστυνομικού διοικητή Ντάκου «βαράτε στο ψαχνό» εναντίον των απεργών, πέφτει νεκρός ο Τάσος Τούσης, 30 χρονών αυτοκινητιστής, ο πρώτος νεκρός του Μάη του ‘36. Οι σύντροφοί του απεργοί, οικοδόμοι στο επάγγελμα βλέποντας τον νεκρό ξηλώνουν μία ξύλινη πόρτα από μία παράπλευρη υπό ανέγερση οικοδομή και τοποθετούν επάνω της το πτώμα. Αυτή η εμβληματική φωτογραφία της Κατίνας Τούση, της μάνας του νεκρού, να θρηνεί πάνω από τον νεκρό γιό της που δημοσίευσε ο «Ριζοσπάστης», ενέπνευσε τον Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον «Επιτάφιο». Σ’ αυτό το σημείο και κάτω από το μπάνερ με την εν λόγω φωτογραφία, οι συγκεντρωμένοι έστρωσαν στο έδαφος ένα λευκό πανί και πάνω του απόθεσαν πλακάτ με τα ονόματα νεκρών εργατών καθώς και κόκκινα γαρύφαλλα.
Η επόμενη στάση, τρίτη κατά σειρά, ήταν στη διασταύρωση των οδών Ιουστινιανού και Ίωνος Δραγούμη. Εδώ βρίσκεται το κτίριο που το 1933 στέγαζε το Ενωτικό Εργατικό Κέντρο. Εκεί το Συνδικάτο Οικοδομών Θεσσαλονίκης, τοποθέτησε τιμητική πλακέτα προς τιμήν των 8 πρωτοπόρων εργατών που έπεσαν νεκροί στις 16 Φλεβάρη του 1933 μετά από την επίθεση που δέχτηκαν από την χωροφυλακή παρέα με τα τσιράκια του συστήματος, τη φασιστική οργάνωση ΕΕΕ. Συγκλονιστική ήταν η στιγμή που ο πρόεδρος του Συνδικάτου Οικοδόμων Άγγελος Γεράκης διάβαζε τα ονόματα των νεκρών ενώ παράλληλα ο κόσμος φώναζε «παρών» σηματοδοτώντας πως η θυσία τους δεν χάθηκε. Η μνήμη τους παραμένει ζωντανή για να φωτίζει το δρόμο του οργανωμένου ταξικού αγώνα σήμερα. Και σε αυτό το σημείο, πάνω σε ένα λευκό πανί άφησαν τα πλακάτ με τα ονόματα των νεκρών και κόκκινα γαρύφαλλα.
Η τέταρτη στάση έγινε στην οδό Αγίου Δημητρίου, μπροστά στο Υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης, όπου ο Θανάσης Κουτσουράς, μέλος της Γραμματείας του ΠΑΜΕ και της διοίκησης του ΕΚΘ είπε μεταξύ άλλων « … Εμείς βέβαια δεν τρομοκρατούμαστε, δεν φοβόμαστε, δεν κάνουμε πίσω. Θα συνεχίσουμε αυτό τον αγώνα. Παίρνουμε δύναμη από την ιστορία, από τους αγώνες της τάξης μας και συνεχίζουμε αγωνιστικά, διεκδικητικά, απέναντι σε αυτή την πολιτική που μαυρίζει τις ζωές μας»
Στο κτίριο που ήταν τότε η Γενική Διοίκηση, έγιναν τις μέρες του Μάη 3 συσκέψεις κρατικών αξιωματούχων. Στη δεύτερη από αυτές που έγινε στις 7 του Μάη, ένατη μέρα της απεργίας και η οποία ήταν σύντομη σε διάρκεια έλαβαν μέρος ο Πρωθυπουργός τότε Ιωάννης Μεταξάς, ο Γενικός Διοικητής και ο Διοικητής του Τρίτου Σώματος Στρατού. Η τρίτη σύσκεψη έγινε την επόμενη μέρα στις 8 Μάη και πήραν μέρος ο Γενικός Διοικητής Πάλλης, ο Διοικητής του Τρίτου Σώματος Στρατού Ζέπος, ο Αστυνομικός Διευθυντής Θεσσαλονίκης Ντάκος, ο Διοικητής της Χωροφυλακής Βαρδουλάκης και ο Διοικητής Ασφάλειας Χρυσανθόπουλος. Τα όσα θα συνέβαιναν την επόμενη μέρα, την δέκατη μέρα της απεργίας, αποφασίστηκαν σε αυτή τη σύσκεψη με κάθε λεπτομέρεια.
Η τελευταία στάση του ιστορικού περίπατου έγινε για συμβολικούς λόγους στο πάρκο μπροστά στο κτίριο που στεγάζεται σήμερα το Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης με το σύνθημα «Συνδικάτα εργατών όχι των εργοδοτών» να αντηχεί δυνατά, αναδεικνύοντας τον βρώμικο ρόλο του εργοδοτικού κυβερνητικού συνδικαλισμού.
Ομιλητής σ’ αυτό το σημείο ήταν ο Νίκος Τσακλίδης στέλεχος του ΠΑΜΕ και μέλος του ΔΣ της Ομοσπονδίας Σιδηροδρομικών. Ανέφερε ότι «όπως και άλλες μεγάλες στιγμές του λαού μας, έτσι και ο ηρωικός Μάης του 36 θάβονται από τόνους μελάνι ψεμάτων, διαστρεβλώσεων, αποκρύψεων. Γιατί σε αυτές τις στιγμές γκρεμίζεται η αντίληψη που χτίζει δεκαετίες τώρα το κεφάλαιο, πως η εξουσία του είναι αιώνια, πως δεν μπορεί κανένας να την πάρει. (...) Στη Θεσσαλονίκη του '36, οι εργαζόμενοι πήραν μια μικρή γεύση από την αστείρευτη δύναμη τους. Δοκίμασαν λίγο από το τι μπορούν να κάνουν όταν οργανωθούν και στοχεύσουν ενάντια στον κοινό εχθρό. Ο ηρωικός ξεσηκωμός τους δεν ήταν μια αυθόρμητη γενική έφοδος. Δεν έγινε μια και έξω. Χτίζονταν καθημερινά, μέσα στους χώρους δουλειάς, με τις συνελεύσεις τους, με τις πρωτοβουλίες που γεννιόντουσαν στην προσπάθεια "κάτι να γίνει". Από τις μικρές νίκες και ήττες για το μεροκάματο, για μια άδικη απόλυση, για το 8ωρο, για το μεροκάματο των ανήλικων».
Τόνισε ότι σήμερα οι εργαζόμενοι έχουν ανάγκη ένα κίνημα που να μπορεί να πρωτοστατήσει στην οργανωμένη απειθαρχία ενάντια στη φρικτή πραγματικότητα του πολέμου και των κερδών, να σπάσει με την οργάνωση και τη δράση τη λογική «τα κεφάλια μέσα», να καλλιεργήσει με το αγωνιστικό παράδειγμα την αφοβία και την τόλμη, οι εργαζόμενοι να διεκδικήσουν μια ζωή καλύτερη, χωρίς εκμετάλλευση και πολέμους. «Ένα κίνημα οργανωμένο, μαζικό και ριζωμένο στους χώρους δουλειάς, που να μην εμφανίζεται μόνο στις κορυφές των γεγονότων, αλλά να έχει καθημερινή παρουσία, να παρεμβαίνει για κάθε μικρό ή μεγαλύτερο πρόβλημα φωτίζοντας τις πραγματικές αιτίες, θα βάζει στο στόχαστρο την πολιτική που τα γεννά και θα προβάλλει την πραγματική διέξοδο για τους εργαζόμενους. (...) Ένα κίνημα που θα ενώνει την εργατική τάξη, χωρίς διαχωρισμούς, με ιδιαίτερη φροντίδα να αγκαλιάζει τις γυναίκες, τη νεολαία, τους μετανάστες, τους πιο ευάλωτους εργαζόμενους, εκείνους που βιώνουν πιο έντονα την εκμετάλλευση και την ανασφάλεια. Που θα μετατρέπει την αγανάκτηση σε συλλογική δράση και δύναμη οργάνωσης».
